De voorbereiding op een nieuw voetbalseizoen ziet er bij steeds meer amateurverenigingen anders uit dan enkele jaren geleden. Waar traditioneel begin augustus het startsein werd gegeven voor vier tot vijf weken voorbereiding richting de bekercompetitie, kiezen steeds meer clubs tegenwoordig voor een gesplitste voorbereiding. Eerst een kort trainingsblok aan het einde van juni of begin juli, daarna enkele weken vakantie en vervolgens de reguliere voorbereiding richting de beker en competitie. Een ontwikkeling die inmiddels zichtbaar is in vrijwel alle geledingen van het amateurvoetbal.
Opvallend is dat het niveau waarop een vereniging uitkomt daarbij nauwelijks nog een rol speelt. Van de Tweede Divisie tot en met de vijfde klasse kiezen clubs steeds vaker voor deze werkwijze. Waar een gesplitste voorbereiding enkele jaren geleden vooral werd geassocieerd met het betaald voetbal en de hoogste amateurniveaus, zie je dezelfde aanpak inmiddels ook terug bij verenigingen in de lagere klassen. Iedere club maakt daarin zijn eigen afweging, maar de trend is duidelijk zichtbaar.
De belangrijkste reden is dat steeds meer trainers de periode tussen het einde van de competitie en de start van de nieuwe voorbereiding te lang vinden. Wanneer een seizoen eind mei of begin juni eindigt en de groep pas begin augustus weer bijeenkomt, zit daar al snel ruim twee maanden tussen. In die periode verdwijnt een deel van het opgebouwde trainingsritme, waardoor een groot deel van de reguliere voorbereiding opnieuw moet worden besteed aan het opbouwen van de fysieke basis.
Toch draait het eerste trainingsblok niet uitsluitend om conditie. Minstens zo belangrijk is de kennismaking met een nieuwe selectie en technische staf. Zeker wanneer een nieuwe trainer aan het roer staat, biedt deze periode de mogelijkheid om zijn visie op het voetbal over te brengen. Spelers maken kennis met de gewenste speelwijze, de spelprincipes en de manier van trainen, terwijl de trainer een eerste indruk krijgt van de kwaliteiten, het karakter en de onderlinge dynamiek binnen de spelersgroep. Die eerste weken bieden bovendien de gelegenheid om al voorzichtig te bouwen aan onderlinge automatismen en teamvorming.
Het eerste trainingsblok helpt daarnaast om het conditionele verval tijdens de zomerperiode te beperken. Dat betekent echter niet dat conditie daarna geen rol meer speelt. Integendeel. Tijdens de reguliere voorbereiding richting de beker en competitie blijft de fysieke belasting een belangrijk onderdeel van het programma. Het verschil is dat trainers sneller kunnen toewerken naar het wedstrijdgerichte gedeelte van de voorbereiding. Er ontstaat meer ruimte voor tactische accenten, het verder ontwikkelen van de speelwijze, het inslijpen van automatismen en het opbouwen van wedstrijdritme richting de eerste officiële wedstrijden.
Een bijkomend voordeel van de gesplitste voorbereiding is dat deze beter aansluit bij de praktijk van het amateurvoetbal. Waar spelers in het betaald voetbal vaak gelijktijdig vakantie hebben, plannen amateurvoetballers hun zomervakantie veel vaker op verschillende momenten. Werk, schoolvakanties en gezinsverplichtingen zorgen ervoor dat een volledige selectie in juli lang niet altijd beschikbaar is. Door eerst een kort trainingsblok af te werken en daarna een gezamenlijke vakantieperiode in te lassen, vergroten clubs de kans dat tijdens de reguliere voorbereiding richting de beker en competitie een veel grotere groep spelers aanwezig is. Dat maakt het eenvoudiger om toe te werken naar een vaste basiself, onderlinge afstemming en een herkenbare speelwijze.
Toch kiezen nog altijd veel verenigingen bewust voor de traditionele voorbereiding. Zij vinden dat spelers na een lang en intensief seizoen juist behoefte hebben aan volledige rust. Zeker wanneer een competitie lang heeft geduurd of er nacompetitie is gespeeld, wordt mentale frisheid minstens zo belangrijk gevonden als fysieke fitheid. Bij deze clubs begint de gezamenlijke voorbereiding pas begin augustus, terwijl spelers tijdens de vakantieperiode vaak individueel verantwoordelijk zijn voor het onderhouden van hun conditie.
Welke aanpak uiteindelijk de beste resultaten oplevert, is moeilijk vast te stellen. Daar bestaat binnen het amateurvoetbal geen eenduidig antwoord op. Iedere vereniging heeft immers te maken met een andere selectie, verschillende ambities en praktische omstandigheden. Wat voor de ene club uitstekend werkt, hoeft voor een andere vereniging niet automatisch de juiste keuze te zijn.
Wel is duidelijk dat trainers steeds bewuster nadenken over periodisering, belasting en teamontwikkeling. Invloeden uit het betaald voetbal zijn daarbij zichtbaar, maar de gedachte erachter heeft inmiddels vrijwel het gehele amateurvoetbal bereikt. Van de Tweede Divisie tot en met de vijfde klasse zoeken verenigingen naar de ideale balans tussen rust, opbouw en prestaties.
De voorbereiding is daarmee allang niet meer alleen een periode om spelers fysiek klaar te stomen voor een nieuw seizoen. Voor steeds meer clubs vormt zij de eerste stap in het bouwen van een nieuw team. Het eerste trainingsblok staat vooral in het teken van kennismaken, het uitzetten van de voetbalvisie en het leggen van een fysieke basis. Daarna volgt de reguliere voorbereiding, waarin de nadruk verschuift naar het wedstrijdklaar maken van de ploeg voor de beker en uiteindelijk de competitie. Juist die combinatie verklaart waarom de gesplitste voorbereiding de afgelopen jaren steeds meer terrein wint binnen het Nederlandse amateurvoetbal.
Hoe doet jouw club het? Begint jullie selectie al in juni met een eerste trainingsblok of start de voorbereiding pas in augustus? En welke aanpak heeft volgens jou de meeste voordelen? Laat het weten in de reacties.
