Ieder seizoen verdwijnen duizenden jonge voetballers van de amateurvelden. De reflex is vaak om te wijzen naar school, bijbaantjes of sociale media. Maar wie naar de cijfers kijkt, ziet een veel pijnlijkere conclusie: de belangrijkste reden waarom jongeren stoppen met voetballen is simpelweg dat ze het niet meer leuk vinden.
Uit grootschalig onderzoek van de KNVB blijkt dat ongeveer de helft van de stoppers een gebrek aan plezier als belangrijkste reden noemt. Dat zou iedere trainer, bestuurder en ouder aan het denken moeten zetten. Want voetbal is ooit begonnen als een spelletje.
Voor veel pupillen en junioren draait het allang niet meer alleen om een balletje trappen met vrienden. Teamgenoten vallen tegen, de sfeer is niet goed of er ontstaat een cultuur waarin winnen belangrijker wordt dan ontwikkelen. Bij junioren geeft bijna 35 procent van de spelers die vanwege het team stopt aan geen goede klik met ploeggenoten te hebben. Dat zijn zorgwekkende cijfers.
Daar komt de rol van volwassenen nog eens bovenop. Trainers die vooral bezig zijn met presteren, ouders die langs de lijn iedere bal analyseren en de steeds vroegere selectiecultuur. Kinderen van tien of elf jaar krijgen soms al het gevoel dat hun voetbaltoekomst afhangt van een beslissing op een dinsdagavondtraining. Dat is een enorme verantwoordelijkheid voor schouders die daar nog helemaal niet klaar voor zijn.
Zelfs profclubs beginnen dat in te zien. PSV besloot de jongste selectieteams af te schaffen omdat de prestatiedruk op jonge kinderen simpelweg te groot werd. Dat zegt veel.
Ook buiten het amateurvoetbal zien we dezelfde ontwikkeling. Bij betaald voetbalorganisaties worden talenten al op jonge leeftijd uit hun vertrouwde omgeving gehaald. Alles staat in het teken van beter worden. Trainen, presteren, beoordeeld worden. Tot het moment waarop de club zegt dat je niet goed genoeg bent.
Voor veel jongens en meisjes komt die boodschap keihard aan. De droom spat uiteen, terwijl de begeleiding daarna vaak tekortschiet. Mentale klachten liggen op de loer. Niet omdat ze een wedstrijd verliezen, maar omdat ze jarenlang hebben geleerd dat voetbal een groot deel van hun identiteit is geworden.
En toch is het beeld niet alleen somber. Opvallend genoeg kijken veel afgevallen talenten ook positief terug op hun opleiding. Ze leerden discipline, omgaan met teleurstellingen, respect, gezond leven en doorzettingsvermogen. Vrijwel allemaal zouden ze dezelfde keuze opnieuw maken als ze die kans kregen. Dat laat zien hoe mooi voetbal nog altijd is.
Maar juist daarom moeten we ons afvragen waar het onderweg misgaat.
Natuurlijk spelen ook andere factoren een rol. Jongeren krijgen het drukker. De middelbare school, studie, bijbaantjes, vrienden en andere hobby’s vragen tijd. Blessures zorgen er bovendien voor dat vooral oudere jeugdspelers noodgedwongen afhaken. En voor sommige gezinnen vormen contributie en materiaalkosten een steeds hogere drempel.
Toch blijft plezier de rode draad.
Misschien moeten we daarom ophouden met praten over hoeveel talent we verliezen en beginnen met praten over hoeveel plezier we kwijtraken. Want als kinderen met tegenzin naar de training gaan, als winnen belangrijker wordt dan ontwikkelen en als de druk groter is dan de glimlach, dan hebben we met z’n allen iets verkeerd gedaan.
Niet ieder kind wordt prof. Sterker nog, vrijwel niemand wordt dat.
Maar ieder kind verdient wel een jeugd waarin voetbal vooral leuk is.
En misschien is dát uiteindelijk de grootste overwinning die een vereniging kan behalen.
