Isa Kagenaar alweer weg bij mannen SCO: ‘Je kunt goed voetballen, maar liever geen vrouw’

Voor Isa Kagenaar (24) voelde haar debuut in het mannenvoetbal aanvankelijk vooral als een feestje. Na twee jaar nauwelijks te hebben gevoetbald vond ze bij SCO opnieuw plezier in het spel. Er hoefde geen prestatiedruk meer te zijn en zonder fullprofomgeving zoals bij Feyenoord, maar simpelweg weer voetbal weer als hobby. “Ik heb altijd graag tussen de jongens gevoetbald,” vertelde ze eerder. “Het spel is sneller en fysieker en dat past bij mij.”
De club stond open, de trainer toonde vertrouwen en ook de spelersgroep leek haar snel te accepteren. Isa trainde mee, zat enkele wedstrijden op de bank en maakte haar minuten eerst in een oefenwedstrijd. Ze voelde zich welkom en gerespecteerd, ook als vrouw. Haar ambities hield ze bewust laagdrempelig: genieten van het spel, minuten maken en zien waar het schip zou stranden. De aandacht rond haar debuut vond ze zelfs wat overdreven. Voor haar was het simpel: het plezier was terug en dát was wat telde, vertelde zij eind november aan VoetbalBrabant. Nauwelijks twee weken later ziet de wereld er heel anders uit.

‘Niet vanwege mijn niveau’

“Voetballend is er niks te klagen over mij,” zegt Isa. “Maar ik ben een vrouw. En dat bleek uiteindelijk doorslaggevend.” Nog vóór haar eerste training bij SCO zocht ze bewust contact met het bestuur en de trainer. “Je kunt wel in een mannenteam willen voetballen, maar dat werkt alleen als dat team daar ook echt voor openstaat”. Acceptatie valt of staat met communicatie en met voetballend aansluiting vinden op het juiste niveau.” Die openheid leek er aanvankelijk ook te zijn. Trainer Jeffrey Weterings was onder de indruk en zei in BN De Stem dat haar positionering, basistechniek en loopacties van hoog niveau waren en dat zij minimaal aan de bovenkant van de ploeg zat. “Je ziet aan alles dat ze fullprof is geweest.”

De eerste weerstand

Al snel merkte Isa echter dat niet iedereen daar hetzelfde over dacht. “In de eerste week gaf één speler al aan dat hij moeite had met mijn aanwezigheid, niet omdat ik niet kan voetballen maar omdat ik een vrouw ben.” Dat hij dit eerlijk met haar besprak, kon ze juist waarderen. “Daar heb ik respect voor.” Maar het bleef niet bij één mening. “Toen ik een training miste, bleek dat het team verdeeld was. De ene helft keek naar kwaliteit, de andere helft had er moeite mee dat ik een ander geslacht heb.” Op donderdag 4 december voelde Isa bij binnenkomst direct dat er iets was veranderd. “De roze olifant stond midden op het voetbalveld.” Na de training zocht ze het gesprek, eerst met bestuurslid Toine van den Hoven. “Daar kreeg ik even kort samengevat te horen dat ik niet meer welkom was. Niet vanwege mijn niveau en ook niet omdat ik fysiek tekortschiet, maar omdat sommige mannen mij niet kunnen zien als een gelijkwaardige of misschien wel betere speler.” Ze vermoedt dat de echte pijn zit in wat de trainer zei in de krant “dat ik qua niveau aan de bovenkant van de ploeg zit.”

Het ging nooit om voetbal

Binnen enkele dagen werd voor haar pijnlijk duidelijk dat het nooit echt over voetbal ging. “Er werd gezegd dat ik mee kon doen en dat ik een leuke meid ben, maar ondertussen wilden ze gewoon geen vrouw in het team.” Volgens Isa functioneert SCO 1 als een klassiek vriendenteam. “En in hun beleving past daar geen vrouw tussen.” Ze zegt het scherp en met ironie: “Je zou denken dat mannen recht door zee zijn, maar ik belandde in een vrouwenteam zonder ballen.” Voor haar staat deze situatie niet op zichzelf, maar is het een spiegel van de maatschappij. “Overal kleuren gebouwen oranje om te laten zien dat we ons uitspreken tegen geweld en ongelijkheid, en op een sportpark hoor je: je kunt goed voetballen, maar liever niet bij ons. Vrouwen mogen vaak meedoen zolang ze niet te goed worden en zolang het geen aanpassing of concessie vraagt van mannen.” Dat wringt, zeker omdat gemengd voetbal binnen de KNVB al jaren is toegestaan. “Het enige wat je nodig hebt, is respect, gelijke behandeling, extra kleedkamer en communicatie. Meer niet.”

Leiderschap schiet tekort

De abrupte afloop wijt Isa aan falend leiderschap. “Het bestuur en de trainer waren enthousiast, misschien zelfs te enthousiast, maar er is te weinig met het team gesproken. Er werd over mij gepraat en niet met mij erbij.” Ze noemt het zonder omwegen wat het is. “Dit is seksisme. Niet de schreeuwende variant, maar die stille vorm die zich verstopt achter het idee dat het om voetbal gaat.” Toch overheerst geen verbittering. “Ik ben geen feministe, ik pas juist goed tussen mannen. Juíst daarom voelt dit zo krom.” Ze stelt een vraag die blijft hangen. “Als je niet met me wil voetballen omdat ik geen man ben, kan een vrouw dan wel jouw leidinggevende zijn of je gelijkwaardige collega?” Gekwetst voelt ze zich niet. “Ik vind vooral dat dit iets zegt over dit team.” Volgens haar had het bestuur duidelijker moeten zijn over het beleid “De beste elf moeten spelen, niet de elf met het hoogste woord.”

Van plezier naar missie

Wat deze ervaring haar wél heeft gebracht, is een hernieuwde liefde voor het spel. “Ik heb weer ontdekt hoe gelukkig ik word van voetbal,” zegt Isa. “Ik weet ook dat ik te goed ben voor de middenmoot in de vierde klasse.” Wat begon als gewoon lekker voetballen zonder gedoe, is nu iets groters geworden. “Ik heb ineens een missie.” Geen speciale behandeling, benadrukt ze. “Ik hoef geen andere regels. Kleedkamergrappen mogen gewoon, graag zelfs, dan maak ik ze zelf ook” Ze zoekt een team waar de teamprestatie vooropstaat. “Voetbal moet verbinden. Ik wil niet zo nodig tussen mannen spelen omdat het mannen zijn, maar omdat dit mijn niveau is.” Haar boodschap aan trainers en bestuurders is helder. “We kunnen alles oranje kleuren en zeggen dat gelijkwaardigheid belangrijk is, maar laten we dan gewoon beginnen bij de plaatselijke club. Denk in mogelijkheden. Beoordeel mensen op kwaliteit. Dáár begint echte verandering.”

SCO werd om een reactie gevraagd en erkent dat het traject te enthousiast is opgepakt, en er daardoor stappen zijn overgeslagen.

Proces onderschat

SCO bestuurslid Toine van den Hoven benadrukt dat hij en Jeffrey Isa al jarenlang goed kennen en dat dit niet de uitkomst is die zij voor ogen hadden. „Dit is niet het resultaat dat we gewild hebben,” zegt hij. Volgens Van den Hoven was de situatie voor de club nieuw. Isa had in de jeugd bij SCO gespeeld en daarna bij andere clubs carrière gemaakt. Enkele maanden geleden raakte hij opnieuw met haar in gesprek. „Ik merkte aan haar dat ze gewoon gelukkig wordt als het over voetbal gaat,” vertelt hij. Vanuit die gedachte stelde hij voor om eens mee te trainen, „gewoon om te kijken of ze het spelletje nog leuk genoeg vond.”

Terugkijkend erkent Van den Hoven dat het traject te snel en te onbevangen is opgepakt. „Jeffrey en ik zijn hier te enthousiast mee aan de slag gegaan en hebben cruciale stappen in het proces overgeslagen,” zegt hij. De kern van het probleem is volgens hem dat de spelers Isa nog niet alleen als voetballer beoordelen. „Wij hadden de verwachting dat voetballers nieuwkomers op hun voetbalkwaliteiten beoordelen en accepteren. Dat was helaas niet het geval. De spelersgroep is onvoldoende meegenomen in hoe vernieuwend deze situatie was. „We hebben ons niet goed beseft hoe anders dit eigenlijk is. Dat moet je aan de voorkant beter inregelen en meer tijd en aandacht aan besteden.” Het gevolg laat zich raden: „Daar is uiteindelijk, de vrouw, de dupe van.”

Mannenbolwerk

Van den Hoven benoemt openlijk dat voetbal nog altijd een klassieke mannenwereld is en dat verandering tijd kost. Hoewel SCO graag een voortrekkersrol had willen spelen, blijkt dat in de praktijk lastig. „Nee, dat gaat hem bij ons nu nog niet worden. Hoezeer we het misschien ook zouden willen als club… is het niet gelukt.” Binnen de selectie waren de reacties verdeeld. „Er zijn jongens die het echt heel jammer vinden en graag met haar hadden willen spelen,” zegt hij, maar er zijn gewoon nog teveel spelers voor wie dit te gevoelig ligt of te ongemakkelijk is.
Toch ziet Van den Hoven de situatie nadrukkelijk als een opdracht voor de toekomst. „Ik vind dit een uitdaging voor clubs om hiernaar te kijken,” zegt hij, „en om mogelijkheden te creëren voor meiden zoals Isa, die zich niet thuis voelen in het topvrouwenvoetbal en juist liever vanwege de hogere weerstand tussen de mannen spelen.”
Daarin ziet hij ook een rol voor de KNVB. Van den Hoven voelt een „morele plicht” om de bond te bevragen over de huidige regels rondom overschrijvingen. „De ontwikkelingen zijn gaande,” stelt hij. „Die voorzichtige vermenging van mannen- en vrouwenvoetbal maakt het noodzakelijk om na te denken over nieuwe uitzonderingscategorieën.” Hij is bereid om dat gesprek aan te zwengelen. „Ik wil best degene zijn die bij de KNVB aandringt om hierover na te denken.”

We hebben het onderschat

SCO-trainer Jeffrey Weterings geeft aan dat er in het begin binnen het team een brede acceptatie leek, maar gaandeweg veranderde dat beeld. Volgens Weterings begon het te schuren nadat er media-aandacht kwam voor haar optredens. “Spelers kregen vragen uit hun omgeving en dat bleek voor sommigen lastig.”
Er volgden gesprekken binnen de selectie zowel met als zonder de staf. Eén speler gaf aan op religieuze gronden niet samen met een vrouw te kunnen voetballen; dat is volgens de trainer ook open met Isa besproken. Daarnaast bleken er bij meerdere spelers twijfels te ontstaan over de visie op langere termijn.
Volgens Weterings verliep het proces niet altijd soepel, mede omdat niet alle zorgen direct of volledig werden uitgesproken. “We hebben achteraf gemerkt dat we nooit een compleet beeld hebben gehad waardoor we eigenlijk stuurloos hebben gevaren en het proces niet gericht hebben kunnen begeleiden.”
Uiteindelijk heeft de staf in overleg met het bestuur moeten concluderen dat er geen draagvlak te creëren was voor Isa binnen het team. “Achteraf moeten we erkennen dat wij als staf, omdat dit ook voor ons nieuw was, belangrijke stappen in de communicatie hebben overgeslagen,” aldus Weterings. “We hebben de groep niet goed genoeg meegenomen in het proces. Dat hadden we beter moeten doen.”