Deze week is de KNVB begonnen met een campagne om het gedrag langs de lijn te verbeteren. En ik moet eerlijk zeggen, het werd tijd. Iedereen die wel eens op een willekeurige zaterdag langs de lijn heeft gestaan, kent ze wel: de fanatiek meelevende ouders. Mooi, want het toont hun betrokkenheid bij hun kind. Maar laten we eerlijk zijn, sommige ouders slaan behoorlijk door. Vaak figuurlijk, maar helaas soms ook letterlijk.
Al op jonge leeftijd beginnen deze ouders hun kinderen te begeleiden, of beter gezegd, te commanderen. Op de pupillenveldjes rennen kinderen van vijf, zes of zeven jaar rond, met veel te grote shirtjes en broekjes. Het pure voetbal, zoals het ooit bedoeld was: spelen voor het plezier. De meesten hebben geen idee wat ze precies aan het doen zijn, en dat is juist de charme. Maar de ouders? Die hebben duidelijk wél een idee, en dat willen ze laten horen.
“Kleiner verdedigen!” “Knijpen!” “Breed houden!” – de tactische kreten vliegen je om de oren. En dan denken deze ouders dat hun kinderen het niet alleen begrijpen, maar er ook meteen iets mee doen. Alsof ze opeens als kleine Johan Cruijffs het spel lezen en handelen naar de diepere voetbalwijsheden van papa of mama. Helaas, beste ouders, zo werkt het niet. Die kinderen zijn allang blij als ze weten welke kant ze op moeten en de bal niet per ongeluk aan de tegenstander geven.
Laat het coachen dus gewoon over aan de trainer. Hij of zij is daarvoor opgeleid en heeft misschien zelfs een plan. Het is belangrijker dat jouw kind plezier heeft, en dat geldt ook voor de andere kinderen. Het gaat tenslotte niet om winnen, maar om ontwikkelen. Resultaat is bij de meeste amateurclubs ondergeschikt aan het leerproces. Dus als de beste speler, in jouw ogen, opeens wordt gewisseld, vraag dan eens waarom. Vaak zit er namelijk een bedoeling achter, en trainers geven dit liever eerlijk aan dan dat ze na afloop gefluister over onvrede horen.
Dan zijn er nog de ouders die het altijd over één ding hebben: winnen. Het lijkt soms wel alsof ze vergeten dat het om kinderen gaat die nog volop aan het leren zijn. Als jouw kind echt talent heeft, wees gerust, dat talent komt vanzelf wel boven drijven. Je hoeft niet bij elke scheidsrechterlijke beslissing of elke gemiste kans te laten merken dat de wereld vergaat. De scheidsrechter doet zijn best, ook al is hij pas twaalf. En ja, jouw kind zal soms verliezen. Dat hoort bij de sport, en vooral bij het leven. Hoe je daarmee omgaat, bepaalt niet alleen hoe je kind leert omgaan met tegenslagen, maar ook de sfeer langs de lijn.
Dus ouders, wees positief. Moedig je eigen kind aan, en ook die van de tegenstander. Laat ze genieten van het spelletje, met hun vriendjes, en soms ook met hun tegenstanders. Het is allemaal onderdeel van het proces. Gedraag je langs de lijn zoals je zou willen dat anderen zich gedragen, en laat de coaches hun werk doen.
Hieronder een aantal cynische tips voor ouders langs de lijn:
- Natuurlijk is jouw kind de beste van het team. Jij weet het, ik weet het, en eigenlijk zouden de trainers en andere ouders het ook moeten weten. Toch gebeurt er iets vreemds op dat voetbalveld: ze lijken jouw kind totaal niet te begrijpen. Begrijpelijk dus dat je in actie moet komen.
- Om te beginnen, als de leider het in zijn hoofd haalt om jouw kind op de bank te zetten, laat dan meteen weten dat hij een enorme fout maakt. Geen halfzachte blikken van veraf, nee, geef hem dat dodelijke ‘jij snapt er helemaal niks van’-kijkje. Misschien een lichte zucht of opgetrokken wenkbrauw voor extra effect. Je hoeft het niet hardop te zeggen, want lichaamstaal werkt soms nog sterker.
- De scheidsrechter verdient natuurlijk ook wat extra aandacht. Want laten we eerlijk zijn: vanaf de zijlijn zie jij álles veel beter dan hij. Zijn ogen moeten vast een opfriscursus krijgen, dus schroom niet om hem luid en duidelijk op elke gemiste overtreding te wijzen. Uiteindelijk help je de sport hier alleen maar mee vooruit, toch?
- En vergeet niet: motivatie is het toverwoord. Waarom zou je je kind niet een euro beloven voor elk doelpunt? Scoringsdrift kun je stimuleren. En hey, wat is nou een euro per doelpunt als jouw oogappel straks bij Ajax of Barcelona speelt?
- Praktisch advies is ook goud waard. Ga daarom altijd dicht bij de leider of assistent-scheids staan. Dit is de beste plek om direct in te grijpen bij verkeerde beslissingen. Schreeuw gerust wat nuttige adviezen over hoe het écht moet. Je kent je kind immers beter dan wie dan ook. Die leider, tja, hij heeft wel z’n diploma, maar jij hebt het leven als coach ouder.
- Vergeet ook niet om je kind te vertellen dat jouw tips uiteindelijk veel waardevoller zijn dan wat de coach hem influistert. Jouw kind speelt namelijk echt in een veel te laag team. De jeugdbestuurders zijn vast vriendelijke mensen, maar we weten allemaal dat ze niet de kennis hebben om écht talent te herkennen.
- Trouwens, als het allemaal te lang duurt, kun je altijd een beetje rondneuzen op de transfermarkt. Er zijn altijd clubs die jouw talent graag willen inlijven. Soms voor een paar sportschoenen of een trainingspak. Een betere deal vind je niet.
- Dus, beste ouder, volg deze tips en je zult zien: jouw kind wordt zonder twijfel dé ster van het team. Of niet, maar dan ligt het natuurlijk aan iedereen om hem heen.
Kortom, het is een kwestie van balans. Aanmoedigen? Ja, heel graag. Maar coachen, scheidsrechter spelen en winnen? Laat dat maar aan anderen over.
Alex Bosch
